21/03/2011NRC: tien jaar na de ruimingen, en nog niets geleerd...
Mond- en Klauwzeer is een onderschat risico.
10 jaar geleden brak MKZ uit in Nederland en werden 270.222 dieren gedood om de uitbraak te stoppen. Morgen kan dit drama zich herhalen! We zijn nu 10 jaar verder en het gevoel van urgentie om de bestrijding van besmettelijke dierziektes wezenlijk te veranderen ebt weg, terwijl het dilemma over vaccinatie nog altijd niet is opgelost. Wanneer gaan we vaccineren, tegen welke dierziektes, welke diersoorten en wat zijn de gevolgen? We vaccineren onze dieren volop tegen andere dierziektes zoals pinkengriep, longworm, vlekziekte en colidiarree. Waarom dan niet tegen MKZ? Deze essentiële vragen worden in de Europese Unie niet eensluidend beantwoord. Vaccinatie is een preventief middel om gezonde dieren te beschermen tegen dierziektes en moet ingezet kunnen worden zodra dit veterinair wenselijk is. Helaas is dit 10 jaar na de grote MKZ uitbraak nog steeds niet mogelijk zonder verstrekkende gevolgen voor de veehouderij.
MKZ morrelt aan de poorten van de EU en is vlakbij. Jaarlijks worden oefeningen gehouden waarin uitbraken worden gesimuleerd. De overheid is alert en boeren hebben vergaande hygiënemaatregelen doorgevoerd. Het lijkt er dus op dat we veel hebben geleerd en dat de ramp van 2001 zich niet zal herhalen. Helaas hebben we veel schijnzekerheden gecreëerd en zijn we onvoldoende voorbereid op een nieuwe uitbraak van Mond- en Klauwzeer. Laten we eens veronderstellen dat het MKZ virus dat volop woekert in Turkije of het virus dat in zuid- Korea al heeft geleid tot het doden van 3 miljoen(!) dieren, opduikt in Frankrijk. Gaat de EU dan vaccineren? Nee! Gaat Nederland dan vaccineren? Er zal ongetwijfeld discussie ontstaan over voor- en nadelen en het resultaat zal zijn dat er of niet of te laat zal worden gevaccineerd. En wat doen we als Mond- en klauwzeer opeens uitbreekt in Nederland? Volgens het MKZ draaiboek zullen de dieren op het getroffen bedrijf direct gedood worden, komt er een algeheel vervoersverbod en zal de eerste drie dagen niet worden gevaccineerd. Daarna komt er een vaccinatieplan dat eerst ter goedkeuring aan de Europese Commissie moet worden voorgelegd. Er zal ongetwijfeld in een ruim gebied rondom de uitbraak gevaccineerd gaan worden. Maar waarom niet heel Nederland? Waarschijnlijk ontstaat dan een heftige discussie en die kan beter gevoerd worden voordat het virus er is zodat allen weten wat er moet gebeuren als snelheid van handelen noodzakelijk is. Vaccinatie is primair een preventieve actie om gezonde dieren te beschermen en wordt nu te laat en te selectief ingezet.
Het is nu van belang om duidelijke besluiten te nemen wanneer we overgaan tot vaccinatie en welke dieren we dan gaan vaccineren. Als we wachten tot de volgende uitbraak zijn we wederom te laat. In EU verband is het nog steeds mogelijk om producten van gevaccineerde dieren te weigeren. Er is absoluut geen sprake van risico’s voor de volksgezondheid. De melk of het vlees smaken er niet minder om en het risico van verspreiding van het virus is verwaarloosbaar klein. Dierziektebeleid leidt tot handelspolitieke afwegingen binnen de interne Europese markt. Het kan aantrekkelijk zijn voor de overige lidstaten als een lidstaat niet kan exporteren vanwege de uitbraak van een dierziekte. Het is onverteerbaar dat over vaccinatie van dieren in EU verband nog steeds geen afspraken te maken zijn.
Afspraken moeten gemaakt worden als er geen dierziekte-uitbraak is en niet op het moment dat de ziekte rondwaart. We hebben van de vorige MKZ-uitbraak kunnen leren dat een uitbraak in een land waar we intensieve handelscontacten mee hebben, vrijwel niet tegen te houden is. MKZ was 19 februari 2001 al ontdekt in Groot-Brittannië. Vanaf dat moment zijn preventieve maatregelen genomen, vervoersverboden afgekondigd en ruimingen uitgevoerd in Nederland. Toch kwam het virus 21 maart, -een maand later-, in Nederland. Dit scenario zal zich herhalen als wij niet eerder preventief kunnen vaccineren.
Het grootste risico dat Nederland nu loopt, is onderschatting van de problematiek. Zelfs in het Verenigd Koninkrijk ontstaat maatschappelijke discussie over vaccinatie als alternatief voor massale ruimingen. Nederland moet volop inzetten op Europese besluitvorming over het opheffen van handelsbeperkingen voor producten van gevaccineerde dieren. Daarnaast moeten we nu al in nationaal verband besluiten dat we gaan vaccineren als er mond- en klauwzeer uitbreekt in eigen land of in landen waar we intensieve handelscontacten mee hebben. Boerenorganisaties zoals LTO, NMV en NVV zullen moeten inzien dat het doden van gevaccineerde dieren vanuit economische motieven maatschappelijk niet meer geaccepteerd zal worden.10 jaar lang zijn we door het oog van de naald gekropen. Mond- en Klauwzeer zal terugkomen. We weten alleen niet wanneer. Daarom moeten we zo snel mogelijk af van het non-vaccinatiebeleid !
Henk Jan Ormel,
Tweede Kamerlid voor het CDA.